Zraniony nastolatek

Młodzi ludzie bardzo często dokonują samouszkodzeń. To fakt, który wywołuje w nas takie emocje jak przerażenie, złość, uczucie niezrozumienia i…bezradności. Gdy myślimy o samookaleczaniu wśród dzieci i młodzieży bardzo często w głowie pojawia nam się pytanie: dlaczego tak się dziej? Dlaczego młody człowiek decyduje się krzywdzić/ranić sam siebie?

Powodów może być wiele, jednak wszystkie one mają ze sobą cos wspólnego: zawsze pod ranami fizycznymi znajduje się drugie dno, człowiek, który cierpi, potrzebuje pomocy i zrozumienia.

Czym są samouszkodzenia?

Samookaleczanie/ samouszkodzenie definiuje się jako „zamierzone, przeprowadzone z własnej woli i stanowiące niewielkie zagrożenie życia uszkodzenie własnego ciała, które nie jest akceptowane społecznie, a jest dokonywane w celu zmniejszenia dyskomfortu psychicznego i/lub zakomunikowanie o nim.” (Walsh 2014, s. 20).

Intencją osoby dokonującej samookaleczeń jest uszkodzenie/skaleczenie swojego ciała. Wyróżnić możemy wiele sposobów dokonywania samookaleczeń, samouszkodzeń np. przecinanie skóry, drapanie i rozdrapywanie ran, uderzanie się przedmiotami, samodzielnie wykonywane tatuaże, gryzienie się (za: Walsh, 2014). Samouszkodzenia nie są zaburzeniem psychicznym, są objawem. Samookaleczenia mogą współwystępować z zaburzeniami psychicznymi, jednak osoba, która dokonuje samouszkodzeń nie musi zmagać się z chorobą psychiczną, jak również nie każda osoba, która choruje psychicznie będzie dokonywała agresji przeciwko własnemu ciału. Samouszkodzenia są wskazaniem do podjęcia psychoterapii, szukania pomocy u specjalistów

Dlaczego młodzież dokonuje samouszkodzeń?

Dzieje się tak, bowiem młody człowiek nie radzi sobie z problemami, z doświadczaniem trudnych emocji i z napięciem emocjonalnym, które powstaje w ramach przeżywanych trudnych sytuacji. Wielu nastolatków nie ma odpowiedniego wsparcia oraz nie posiada kluczowych umiejętności związanych z odreagowaniem trudnych emocji. Czas dojrzewania to okres wzmożonego lęku, złości na otaczający świat, jak również na samego, poszukiwania własnego miejsca, własnej tożsamości, niepewności, a niejednokrotnie samotności i zagubienia. Gdy do tego dojdą dodatkowe trudności: problemy rówieśnicze, w domu rodzinnym, przemoc, bywa, że trudne emocje i napięcie są nie do wytrzymania. Przy braku wsparcia, umiejętności i sposobów pomocy, nastolatek zaczyna robić sobie krzywdę……Po zranieniu swojego ciała odreagowuje. Cierpienie psychiczne zmniejsza się i nastolatek zazwyczaj odczuwa natychmiastową ulgę, stąd to zachowanie jest coraz częściej powtarzane. Ból fizyczny odwraca uwagę nastolatka od bólu psychicznego, krzywdzenie siebie przynosi prowizoryczną natychmiastową ulgę.

Innym powodem samookaleczeń może być próba uzyskania kontroli nad swoim życiem. Jeżeli ból psychiczny jest tak silny, że nastolatek doświadcza, iż nie ma na nie niego żadnego wpływu, zakrycie go bólem fizycznym może dawać poczucie odzyskania kontroli.

Samookaleczenia mogą być próbą zwrócenia uwagi na wewnętrzne cierpienie, na nieradzenie sobie z problemami. Samookaleczenia pełnią tutaj funkcję komunikacyjną– to  informacja, ze dziecko nie radzi sobie, jest to wołanie o pomoc. Zanim doszło do prób samookaleczania się,  komunikatów i próśb o pomoc, było więcej, wcześniej, jednak nie zostały one usłyszane. Dopiero rana wzbudza zainteresowanie i troskę ze strony otoczenia. Gdy nastolatek dostrzega, że otoczenie reaguje, wyłącznie, gdy robi sobie krzywdę, powtarza te zachowania, by otrzymać to czego najbardziej potrzebuje – uwagę i pomoc. Uwaga o której jest tutaj mowa to krzyk o zaspokojenie potrzeby, którą posiada każdy z nas. Każdy z nas, a tym bardziej dziecko czy nastolatek potrzebuje miłości, troski i zainteresowania. Gdy tego brakuje, czuje niewyobrażalny głód opieki, uwagi.

Ostatnią przyczyną zachowań autoagresywnych wśród młodzieży jest kontekst grupy rówieśniczej. Młodzież poszukując swojego miejsca, swojej tożsamości eksperymentuje i zdarza się, że w grupach rówieśniczych dochodzi do zbiorowego okaleczania. Powodem jest potrzeba przynależności do grupy czy też lęk przed odrzuceniem. Duży wpływ na takie zachowanie nastolatków maja niestety również media. W wielu programach telewizyjnych, wideoklipach widzimy samouszkodzenia przedstawione jako „coś normalnego wśród młodzieży.

Bez względu na rodzaj i przyczynę samookaleczeń zawsze bardzo ważne jest otoczenie dziecka specjalistyczną opieką.

Emocje

Bibliografia: 1. Ambroziak K., Kołakowski A., Siwek K.,(2018) DEPRESJA NASTOLATKÓW. Jak ją rozpoznać, zrozumieć i pokonać, Sopot: GWP 2. Walsh, B., Terapia samouszkodzeń. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków: 2014

Z poważaniem

Katarzyna Dudziec

Psycholog szkolny

 59 total views,  1 views today


powrót do szkoły
Opolskie dla podstawówek
Biuletyn informacji publicznej
logowanie do e dziennika
ikona facebook

Archiwum